نوشته شده در دیدگاه‌تان را بنویسید

کاربرد بیوفیدبک

کاربرد بیوفیدبک

کاربرد بیوفیدبک در درمان و کنترل بسیاری از بیماری‌ها و اختلالات و ارتقا عملکرد فردی شما را شگفت زده خواهد کرد. این روش درمانی غیردارویی و بدون خطر می تواند در کنار دارو و یا حتی جایگزین دارو به کار برده شود. برای آشنایی با بیوفیدبک و انواع آن مقالات زیر را مطالعه کنید.

در درمان دارویی یا درمان‌های روانشناختی مراجعان خود را وابسته به درمان می دانند و به دنبال روش های جدیدی هستند تا بتوانند با به کارگیری آن، علائم و مشکلات جسمی و روانشناختی خود را به صورت خود کفا برطرف کنند.

در درمان با بیوفیدبک این مشکل برطرف شده است و مراجع می تواند با آگاهی از علائم زیستی خود، مناسب با موقعیت و هدف خود، در کنترل علائمش خود کفا شود.

سه سازمان مهم بیوفیدبک، شامل انجمن سایکوفیزیولوژی کاربردی و بیوفیدبک (AAPB)، اتحادیه بین المللی گواهی نامه های بیوفیدبک (BCIA) و جامعه بین المللی نوروفیدبک و تحقیقات (ISNR) در سال ۲۰۰۸ به تعریف واحدی از بیوفیدبک رسیدند:

فرآیندی که فرد را قادر می سازد تا چگونگی تغییر فعالیت های فیزیولوژیکی خود را به منظور بهبود سلامت و عملکرد فرا گیرد. برای آشنایی کامل با بیوفیدبک و عملکرد آن مقاله زیر را بخوانید.

کاربرد بیوفیدبک
بیوفیدبک تکنیکی است که با آگاهی از اینکه درون بدنتان چه می گذرد و با به کار گرفتن قدرت ذهن، می توانید کنترل بیشتری روی سلامتی تان داشته باشید. بیوفیدبک یک تکنیک درمانی غیرتهاجمی است، که بیمار به صورت خودکفا بیماری خود را کنترل می کند و در بسیاری از افراد موجب بهبود علائم می شود.

البته کاربرد بیوفیدبک و روش درمانی این شیوه و میزان اثرگذاری آن از فردی به فرد دیگر متفاوت است. بیوفیدبک تراپی می تواند در درمان بسیاری از بیماری‌ها و اختلالات و ارتقا عملکرد فردی مفید باشد.

درمان با بیوفیدبک حتی می تواند در درمان بیماری‌هایی به کار برده شود که دارو در درمان آن موفق نیست. در حال حاضر از بیوفیدبک برای درمان طیف وسیعی از اختلالات جسمی و روانی استفاده می شود، که در ادامه لیست کاربرد بیوفیدبک در درمان بعضی از این موارد را مشاهده می کنید:

  • صرع
  • اضطراب
  • افسردگی
  • آسم
  • سندرم دردهای حاد و مزمن
  • روماتیسم مفصلی
  • دردهای ناشی از سرطان
  • سندرم تونل مچ
  • گرفتگی گردن
  • عوارض جانبی شیمی درمانی
  • بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD)
  • دردهای موضعی
  • ترومای تجمعی
  • دردهای آمیزشی
  • یبوست
  • بی‌اختیاری مدفوع
  • بی‌اختیاری ادرار
  • فیبرومیالژی (دردهای اسکلتی – عضلانی)
  • سردردهای تنشی
  • سکته مغزی
  • فلج مغزی
  • رکتوسل و سیستوسل
  • فشار خون بالا
  • آریتمی قلب (ضربان نامنظم قلب)
  • سندرم روده تحریک‌پذیر
  • کمردرد
  • سردردهای میگرنی
  • تنش عضلانی
  • اختلالات اسکلتی- عضلانی
  • سندرم درد میوفاسیال
  • حملات عصبی
  • ضعف عضلات کف لگن
  • سندرم رینود
  • دردهای ارجاعی
  • دیستروفی سمپاتیک انعکاسی (RSD)
  • صدمات فشارهای تکراری
  • آرتریت روماتوئید
  • گیرافتادگی شانه
  • وزوز گوش
  • اختلال مفصل گیجگاهی (TMJ)
  • شانه ناپایدار
  • دردهای اندام فوقانی
  • دردهای عضلانی پشت قفسه سینه
  • بهبود مدیریت فردی، حافظه و تمرکز
  • مدیریت استرس شغلی
  • افزایش مهارت های مدیریتی
  • افزایش یادگیری در دانش آموزان و دانشجویان
  • کاهش اضطراب حین اجرا در ورزش
  • بهبود توانایی تمرکز تحت استرس
  • افزایش سرعت عکس العمل
  • افزایش سرعت توانبخشی بعد از آسیب
  • اختلالات روانی
  • اختلال ADHD
  • اوتیسم
  • فوبیا و ترس
  • وسواس
  • اختلالات خواب
  • انواع اعتیاد

موارد استفاده از بیوفیدبک

بسیاری از ارائه دهندگان خدمات درمانی مختلف مراقبت‌های بهداشتی، از جمله فیزیوتراپیست ها، روانپزشکان، روانشناسان و پزشکان عمومی، درمان به روش بیوفیدبک را استفاده می کنند.

به عنوان مثال، روانشناسان از تکنیک بیوفیدبک برای افزایش آرامش در افراد مضطرب و کسانی که استرس و تنش عصبی دارند استفاده می کنند.

فرد بیمار با اطلاعاتی که از طریق بیوفیدبک دریافت می کند، می تواند بازخورد و نتیجه فعالیتهایش را به صورت عینی مشاهده کرده و با کمک ذهن آنها را اصلاح کند و یا بهبود دهد.

در ادامه به بررسی کوتاه اثرات و کاربرد بیوفیدبک در درمان برخی از بیماری‌ها می پردازیم:

درمان اختلالات روان‌تنی با بیوفیدبک
به بیماری هایی که در آن‌ها شرایط روانشناختی مانند اضطراب، منشأ بیماری جسمی فرد است اختلالات روان‌تنی گفته می شود. نگرانی غیر طبیعی و بیش از اندازه باعث می شود، سیستم اعصاب خود مختار فرد دائماً فعال باشد و وی علائمی نظیر تپش قلب، تنفس سریع، گرفتگی عضلات و تعریق را ایجاد کند.

این فعالیت بیش از حد بدن باعث ضعف و خستگی، اختلال در توجه و تمرکز و مشکلات دیگر می شود. همچنین برانگیختگی بدن برای مدت طولانی، باعث آسیب به برخی از ارگان های درونی بدن و باعث اختلالات روان تنی همچون میگرن، سندرم روده تحریک پذیر و فشار خون بالا می شود.

در نتیجه بهترین درمان اختلالات روان تنی برگرداندن سیستم اعصاب خودمختار به حالت متعادل خود است. بیوفیدبک این امکان را برای فرد فراهم می کند که با دقت نحوه تنظیم و متعادل کردن سیستم اعصاب خودمختار را یاد بگیرد.

کاربرد بیوفیدبک در درد مزمن

کاربرد بیوفیدبک در درمان طیف وسیعی دارد که یکی از آنها استفاده از این شیوه در درمان دردهای مزمن است. بیوفیدبک به شما کمک می کند که متوجه شوید کدام ماهیچه ها سفت و منقبض هستند و سپس به شما کمک می کند که یاد بگیرید چگونه ماهیچه‌های منقبض را شل و آرام کنید.

بیوفیدبک می تواند برای تمام سنین از کودکان گرفته تا افراد سالخورده، برای تسکین درد مفید باشد. از بیوفیدبک در درمان مشکلاتی مانند کمر درد، دردهای شکمی، اختلال مفصل گیجگاهی فکی، فیبرومیالژیا و… می توان استفاده کرد.

پیشنهاد میکنیم این مقاله را مطالعه کنید: بیوفیدبک عضله چیست؟

کاربرد بیوفیدبک در درمان سردردها

استرس و تنش می تواند باعث تحریک شدن انواع سردردها از جمله میگرن‌ و یا حتی بدتر شدن آنها شود. کاربرد بیوفیدبک در سردردها از موضوعاتی هستند که بیشترین مطالعات روی آنها انجام شده است.

این مطالعات نشان می دهد، بیوفیدبک تاثیرات مثبتی بر روی سردردها، به ویژه هنگامی که با داروهای دیگر ترکیب شود دارد. درمان با بیوفیدبک می تواند عضلات را آرام و استرس را کم کند و تکرار و شدت سردردها را کاهش می دهد.

درمان اضطراب با بیوفیدبک

بیوفیدبک به شما کمک می کند مواقعی که استرس دارید و مضطرب هستید، از واکنش‌های بدن‌تان بیشترآگاه شوید. با این روش می توانید یاد بگیرید چگونه این واکنش ها را کنترل کنید. کاهش استرس و اضطراب یکی از رایج ترین موارد استفاده از بیوفیدبک است.

کاربرد بیوفیدبک در بی اختیاری ادرار

برخلاف داروهایی که برای درمان بی اختیاری استفاده می شوند، بیوفیدبک عوارض جانبی خاصی را ایجاد نمی کند. درمان بی اختیاری ادرار با بیوفیدبک در حال حاضر شاخص ترین حوزه کاربرد آن است.

درمان به روش بیوفیدبک می تواند برای افرادی که در کنترل ادرار مشکل دارند، موثر باشد. بیوفیدبک می تواند به زنان کمک کند تا ماهیچه های کف لگن خود را تقویت کرده و مثانه را کنترل می کنند.

این ماهیچه ها خالی شدن. بعد از چند جلسه درمان با روش بیوفیدبک، زنانی که دچار بی اختیاری ادرار هستند، ممکن است قادر شوند که نیاز شدید به ادرار کردن و تکرار آن را کم کنند.

بیوفیدبک همچنین برای کودکانی که دچار شب ادراری و یا کسانی که دچار بی اختیاری مدفوع هستند مفید است.

کاربرد بیوفیدبک در ورزش

یکی از دغدغه های اصلی ورزشکاران داشتن عملکرد عالی در زمان مسابقات است. استفاده از بیوفیدبک برای ارتقاء عملکرد ورزشکاران از کاربردهای قابل توجه این شیوه است. بعضی از ورزشکاران با استفاده از بیوفیدبک، بخشی را که باید عملکرد خوبی در حین مسابقات داشته باشد را تقویت می کنند. یا اینکه بر بهبود استرس و اضطراب حین مسابقه و یا افزایش تمرکز و توجه خود با بیوفیدبک کار می کنند.

نوشته شده در دیدگاه‌تان را بنویسید

انواع بیوفیدبک

انواع بیوفیدبک

با کمک انواع بیوفیدبک می‌توان بسیاری از اختلالات مربوط به روانشناسی و یا بیماری‌هایی که نیاز به فیزیوتراپی دارند را درمان کرد و حتی با کمک آن مصرف دارو را در این بیماری‌ها متوقف کرد.

بیوفیدبک یک روش درمانی است، که شخص به وسیله‌ی دستگاهی که علائم زیستی او را ثبت می کند، از وضعیت جسمی خود آگاه می شود. این آگاهی به او کمک می کند، تا با قدرت ذهن این مشکلات جسمی را بر طرف کند.

در واقع در بیوفیدبک به فرد آموزش داده می شود که چگونه بر بدن خود کنترل داشته باشد و وضعیت سلامت خود را بهتر کند. مثلا شخص یاد می گیرد چگونه با کمک ذهن ضربان قلب خود را کاهش دهد، فشار خونش را کنترل کند یا تنش عضلانی‌اش را کم کند.

این روش هیچگونه عوارض جانبی ندارد و کاملا سالم و بی خطر است. بیوفیدبک ممکن است به عنوان درمان اضطراب و استرس، درمان اختلال علائم جسمانی، خشم انفجاری و دیگر اختلالات اضطرابی مورد استفاده قرار گیرد. برای آشنایی بیشتر با بیوفیدبک و نحوه کار آن مقاله زیر را بخوانید.

 

بیوفیدبک چیست؟

دستگاه‌های بیوفیدبک انواع مختلفی دارد. تقسیم‌بندی انواع دستگاه بیوفیدبک بستگی به این دارد، که هدف ما اطلاع پیدا کردن از وضعیت کدام ارگان بدن باشد. بسته به نوع حسگر و نوع بیوفیدبک انواع بیوفیدبک فرق خواهد داشت.

با توجه به اینکه هدف استفاده از بیوفیدبک بهبود یا ارتقای کدام عملکرد بدن است، از دستگاه بیوفیدبک مخصوص همان عملکرد بدن برای ثبت اطلاعات استفاده می شود.

انواع بیوفیدبک شامل: ثبت فعالیت‌های امواج مغزی EEG BFB Neurofeedback، تغییرات نرخ قلبی HRV BFB، انقباضات عضلانی EMG BFB، تنفس Respiration BFB، هدایت پوستی EDA BFB و یا دما Temperature BFB و… می‌شود.

در نهایت این درمانگر است که تشخیص می‌دهد از بین انواع بیوفیدبک، کدام نوع آن باید استفاده شود. بر حسب نیاز و شرایط بیمار یکی از انواع بیوفیدبک برای او انتخاب می‌شود.

بعضی از انواع پر کارد بیوفیدبک را در ادامه می بینید:

 

انواع بیوفیدبک و بیوفیدبک عضله

دستگاه بیوفیدبک عضله یا الکترومایوگرافی سطحی یا نوار عضله، نوعی از بیوفیدبک است که فعالیت الکتریکی عضلات را ثبت می کند.

در این نوع بیوفیدبک حسگرها بر روی عضلات اسکلتی قرار می گیرند و از آن برای کنترل فعالیت‌هایی در بدن استفاده می شود که باعث انقباض عضلات می شوند.

از طریق ثبت فعالیت الکتریکی عضلات توسط دستگاه الکترومیوگرافی (EMG) و دادن بازخورد به فرد، او از تغییرات عضلات بدنش در طول زمان باخبر می شود و در جهت رفع مشکلات آن تلاش می کند.

در این نوع بیوفیدبک، سنسورها روی سطح پوست در جایی که عضلات مورد نظر قرار دارند گذاشته می شود و به دستگاه الکترومایوگرافی (ثبت سیگنال عضلات) متصل می‌شوند. این دستگاه تنش‌های عضلانی را در آن ناحیه، با مشاهده فعالیت‌های الکتریکی تشخیص می‌دهد.

سپس سیگنال‌های ثبت شده، به وسیله دستگاه بیوفیدبک به شکلی که برای شخص قابل درک باشد به او نشان داده می‌شود. مثلا به شکل ویدئو، صوت، یا نور چشمک زن. با دریافت این فیدبک‌ها فرد کم کم یاد می گیرد، که چگونه انقباض عضلات را در سطح طبیعی نگه دارد.

به عنوان مثال وقتی عضلات در انقباض هستند نور چشمک می زند و وقتی عضلات ریلکس می شوند چشمک زدن متوقف می شود.

این روش در درمان اضطراب و نگرانی، دردهای مزمن، اختلالات مرتبط با کامپیوتر، سر درد (میگرن، سردردهای تنشی)، توانبخشی جسمانی (فلج مغزی، ضایعات نخاعی ناقص و سکته مغزی)، اختلال در مفصل گیجگاهی فکی و … به کار گرفته می‌شود. همچنین برای ارزیابی فعالیت عضلانی بیماران نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

بیوفیدبک قلب

بیوفیدبک قلب، دستگاهی است که تغییرات نرخ ضربان قلب را ثبت می کند. در واقع این نوع، به عنوان بیوفیدبک تغییرپذیری ضربان قلب یا Heart rate variability biofeedback (HRV) شناخته می‌شود.

این نوع بیوفیدبک همان‌طور که از نامش مشخص است، به فرد در کنترل ضربان قلب کمک می کند. بیوفیدبک HRV بین سیستم قلبی عروقی و سیستم های فیزیولوژیک بدن هارمونی ایجاد کرده و در نتیجه باعث ایجاد تاثیرات مثبت در بدن می گردد.

در این بیوفیدبک برای ثبت تغییرات نرخ ضربان قلب، حسگرهایی را بر روی انگشتان یا مچ دست، قفسه سینه یا لاله گوش قرار می دهند، تا تغییرات فاصله زمانی بین دو ضربان قلب متوالی را اندازه گیری کند.

بیوفیدبک قلب برای بعضی از اختلالات از جمله آسم و افسردگی می تواند مفید باشد. این فیدبک همچنین برای بهبود بیماری‌هایی مانند فشار خون بالا، اختلال استرس پس از آسیب روانی PTSD، فیبرومالژیا، درد عضلانی مزمن، بی خوابی و… به کار می‌رود.

 

انواع بیوفیدبک و بیوفیدبک تنفسی

یکی دیگر از انواع بیوفیدبک دستگاه بیوفیدبک تنفسی است. در این نوع بیوفیدبک، الگوی تنفسی و تغییرات تنفسی ثبت شده و مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و تعداد تنفس فرد در هر دقیقه نشان داده می‌شود. کاربرد آن در شناسایی و تصحیح الگوها و رفتارهای تنفسی غیر صحیح است.

در این بیوفیدبک سنسورهای مربوطه دور سینه و شکم فرد کار گذاشته می شود و الگوی تنفسی و تعداد نفس‌های او کنترل می شود. سپس بازخورد آن روی مانیتور برای شخص نشان داده شده و او با نگاه کردن به مانیتور آموزش می بیند چگونه الگوی تنفسی خود را تغییر دهد.

بیوفیدبک تنفسی به افراد می آموزد که چگونه با استفاده از عضلات شکم، به صورت ریتمیک تر و عمیق تر تنفس کنند (تنفس دیافراگمی). با تمرین کردن، آنها می‌توانند کنترل بیشتر داشتن بر میزان تنفس خود را یاد بگیرند، که در شرایط مختلف به آنها کمک می‌کند.

با آموزش تنفس می‌توان به افراد کمک کرد تا علایم بسیاری از اختلالات فیزیولوژیکی و روانی را بهبود ببخشند. مانند اختلالات آسم، بیماری انسدادی مزمن ریه COPD‌، فشار خون بالا، استرس و اضطراب و همچنین این روش برای بهبود عملکرد فردی نیز استفاده می‌شود

 

پیشنهاد میکنیم این مقاله را مطالعه کنید: نوروفیدبک چیست و چه کاربردی دارد؟

بیوفیدبک دمای پوست

در بیوفیدبک دمای پوست، سعی می‌شود با استفاده از دمای بدن فرد به حالت فیزیولوژیک او آگاهی پیدا کرد. در این نوع بیوفیدبک از سنسورهایی استفاده می‌شود که جریان خون به پوست را تشخیص می‌دهد.

در این روش حسگرها را به انگشت‌های دست یا پاها متصل می کنند و اطلاعات دمای پوست را از طریق اندازه گیری میزان جریان خون در پوست دریافت می کنند.

مغمولا افراد حین استرس با کاهش دمای پوست مواجه می شوند، بنابراین پایین بودن دمای بدن نشان دهنده استرس است و این نشان می دهد باید تکنیک‌های تمدد اعصاب را آغاز کرد.

با نشان دادن دمای پوست به شخص، وی یاد می گیرد چه موقع وارد فاز استرس و اضطراب می شود. در نتیجه در طول زمان، مغز او می آموزد چگونه دمای بدن را کنترل کند.

از این نوع بیوفیدبک می توان برای درمان دردهای مزمن، ورم، سردرد (میگرن و سردردهای تنشی)، فشارخون، استرس و اضطراب، درمان بیماری رینود و همچنین بهبود عملکرد فردی استفاده کرد.

 

بیوفیدبک تعریق پوست (GSR)

از بین انواع بیوفیدبک این نوع از سنسورها میزان تعرق روی سطح پوست را اندازه‌گیری و ثبت می‌کنند. ثبت تعریق پوست که به عنوان هدایت پوست (SC) نیز شناخته می‌شود، یک روش کاربردی برای تشخیص سطح تحریک احساسات است.

حسگرها همراه با الکترودرموگراف (EDG) روی انگشت‌ها، کف دست‌ها یا مچ دست‌ها و یا پا متصل می‌شوند، تا فعالیت غدد عروقی و میزان تعرق بر روی پوست (که هشداری مثلا برای اضطراب هستند) را اندازه گیری کنند.

علاوه بر عملکرد واضح ترمو رگولشن (تنظیم حرارت بدن) برای تعریق، تحریک احساسی نیز به آسانی موجب تعریق می‌شود. در واقع در حالت هیجانی پاسخ پوست تغییر می‌کند.

میزان تعریق سطح پوست ملاک مناسبی برای بررسی هیجانات و نشان دهنده‌ی جنبه های مختلف احساسی و شناختی در فرد است. هر چه افراد بیشتر تحریک شوند، هدایت پوستی آنها قوی‌تر خواهد بود. بیوفیدبک برای درمان اضطراب، درد های مزمن، هایپرهیدروزیس و استرس استفاده می‌شود.

 

بیوفیدبک فشار خون:

در این نوع بیوفیدبک با پوشیدن دستگاهی که فشار خون را اندازه‌گیری می‌کند، اطلاعات مربوط به فشار خون بیمار ثبت می شود.

در ادامه دستگاه اطلاعات لازم را در رابطه با فشارخون به بیمار روی مانیتور نمایش می‌دهد و فرد در حین فعالیت‌هایی مثل ورزش و ریلکسیشن وضعیت خود را پایش می کند.

در این روش بیمار آموزش می بیند که چگونه و در چه حالتی فشار خون خود را پایین بیاورد. غالبا تکنیک‌های آرام‌بخشی که برای شخص استفاده می‌شود، شامل نشانه‌های بصری، تمرین‌های تنفسی و موسیقی است.

 

انواع بیوفیدبک و نوروفیدبک:

نوروفیدبک فرمی از بیوفیدبک است، که در آن هدف تغییر و اصلاح امواج مغزی است. این نوع بیوفیدبک در واقع نوعی بازخورد عصبی است، که فرد یاد می گیرد چگونه امواج مغزی خود را کنترل کرده و از طریق آن عملکردهایش را بهبود دهد.

در این روش الکترودهای دستگاه EEG روی سطح پوست سر قرار می‌گیرند و دستگاه فعالیت الکتریکی مغز را ثبت می کنند. دستگاه EEG فعالیت امواج مغزی را که وابسته به حالت های مختلف روانی است، مثل هشیاری، ریلکسیشن، آرامش و خواب آلودگی و …. را ثبت می کند.

بعد از آن دستگاه نوروفیدبک به فرد وضعیت امواج مغزی او را به صورت صوتی یا تصویری فیدبک می دهد. بسته به نوع اختلال و مشکل، فرد می آموزد میزان امواج مغزی (دامنه ، قدرت ، یکنواختی و…) را کم یا زیاد کند.

تکنیک نوروفیدبک می‌تواند به صورت تکنیکی برای ریلکسیشن (آموزش آلفا) و یا تکنیکی برای هشیارسازی (آموزش بتا) استفاده شود. نوروفیدبک به عنوان درمانی برای اختلال بیش‌فعالی، درد، اعتیاد، اضطراب، افسردگی و سایر اختلالات مورد استفاده قرار می‌گیرد.

جهت آشنایی کامل با شیوه درمانی نوروفیدبک می توانید این مقاله را مطالعه کنید.

نوشته شده در دیدگاه‌تان را بنویسید

بیوفیدبک چیست ؟

بیوفیدبک چیست

بیوفیدبک چیست ؟

بیوفیدبک یکی از روش‌های درمانی نوین در پزشکی و شیوه‌ای تکمیل ‌کننده و جایگزین برای دارو درمانی است. در بیوفیدبک می‌توان با ایجاد تغییرات مثبت و مطلوب در بدن، برخی از عملکردهای آن را بهبود داد.

این شیوه در اصل عنوان تعدادی از روش‌های درمانی است، که به فرد قدرت استفاده از ذهن برای کنترل بدن را می‌دهد. که می تواند یک روش تکمیل ‌کننده و یا حتی جایگزین برای دارو درمانی باشد.

بیوفیدبک به ما این امکان را می‌دهد تا برخی از عملکردهای بدنمان را که به نظر غیر قابل کنترل می‌آیند، کنترل کنیم. عملکردهایی مانند ضربان قلب، دمای بدن، ریتم تنفس، تعریق پوست و… که بر اثر عواملی مانند استرس و سایر عوامل، کارکرد غیر طبیعی پیدا کرده اند، توسط بیوفیدبک به حالت نرمال برمی گردند. اما در ادامه با هم ببینیم در واقع بیوفیدبک چیست و چگونه عمل می کند؟

بیوفیدبک چیست؟

بیوفیدبک یا Biofeedback یا بازخورد زیستی، روشی است که در آن دستگاه بیوفیدبک به دریافت و ثبت علائم زیستی بدن می پردازد و با نشان دادن وضعیت زیستی بدنتان به شما، یعنی دادن بازخورد از شرایط بدنی به شخص می آموزد، چگونه عملکردهای بدن مانند ضربان قلب را با کمک ذهن کنترل کنید.

بیوفیدبک به ثبت سیگنال های بیولوژیک مانند تنفس، فشار خون، تعریق، انقباضات عضلانی، ضربان قلب، امواج مغزی و… می پردازد.

این دستگاه شخص را قادر می کند از علایم زیستی که در حالت معمول نسبت به آنها آگاهی ندارد، اطلاع پیدا کند و در راستای سلامتی و بهبود خود تغییراتی در آن‌ها بوجود آورد. در واقع به این وسیله بیوفیدبک سعی دارد تا ما بتوایم بر فعالیت‌های غیرارادی بدن خود، کنترل پیدا کنیم.

مثلا با آرام کردن برخی ماهیچه‌ها به تدریج، تنش را در خود کاهش می‌دهیم. از این مزیت به ‌منظور درمان اختلالات استفاده می کنند.
این روش نوعی تکنیک درمانی از نوع ذهنی بدنی است، که در آن افراد برای برگرداندن بدن خود به حالت اولیه و سلامتی بدن با روش خود تنظیمی و شرطی کردن مغز آموزش می بینند.

بیوفیدبک و بدن ما

عملکرد یا فعالیت‌ بدن به دو بخش ارادی و غیر ارادی تقسیم می شود. فعالیت‌های ارادی مانند حرکت دادن دست و پاهاست که به صورت آگاهانه روی آنها کنترل داریم.

اما برخی از فعالیت های بدن مانند نرخ ضربان قلب، تنفس، دمای بدن، فشار خون، درک از درد، امواج مغزی و… به صورت غیرارادی کنترل می شوند.

عملکرد این بخش‌ها به صورت ناخودآگاه در برابر عوامل محیطی تغییر می کند. یعنی بدن به عوامل محیطی مانند عصبی شدن، استرس، هیجان، بیماری و … عکس العمل نشان می دهد و می تواند باعث تغییر عملکرد هر یک از این بخش ها شود.

مثلا میزان ضربان قلب در پاسخ به استرس افزایش میابد. این عملکردهای غیرارادی توسط سیستم عصبی خودمختار تنظیم می شود.

حالا اگر فرد برای مدت طولانی در معرض هرکدام از این عوامل قرار بگیرد، مانند (استرس طولانی ، فشار عصبی زیاد و …) ممکن است دچار اختلال یا بیماری شود.

گاهی به دلایل مختلف مانند طولانی بودن پروسه درمان، عوارض داروها، هزینه آن‌ها و… روش های درمانی دارویی روش مناسبی نیستند، بنابراین برای بر طرف کردن این نوع اختلال‌ها به دنبال روش های دیگری می رویم.

بیوفیدبک تکنولوژی جدیدی است که به مردم کمک می کند تا بتوانند کنترل برخی از این عملکردهای غیرارادی را تا حدودی در دست گیرند.

در این روش شما یاد می گیرید چطور فعالیت های فیزیولوژیک خود را تنظیم کنید. در اصل این روش به افراد این توانایی را می دهد که یاد بگیرند بهتر پاسخ های غیرارادی بدنشان را کنترل و تنظیم کنند.

هدف از بیوفیدبک، درمان بیماری‌ها، بهبود و جلوگیری از اختلالات و یا حتی ارتقای عملکرد فردی و دستیابی به عملکرد بهینه افراد می باشد.

روش کار بیوفیدبک

در این روش دستگاه بیوفیدبک با کمک ابزارهای الکترونیکی، اطلاعاتی را در مورد اعصاب و عضلات و فعالیت های خود مختار بدن اندازگیری و پردازش می کند.

در نهایت این اطلاعات را در قالب فیدبک صوتی یا تصویری به بیمار و پزشک معالج وی نشان می دهد. با کمک فیدبک های صوتی و تصویری فرد می تواند کنترل بهتری روی عملکرد اندام هایش پیدا کند.

بیوفیدبک را می توان نتیجه ترکیب دو اصطلاح، یعنی فیدبک و شرطی سازی عاملی دانست. بنابراین به منظور درک مفهوم بیوفیدبک، باید از این دو اصطلاح شناخت درستی پیدا کنیم.

آشنایی ربات بیوفیدبک eProbe

فیدبک :

طبق نظریه عمومی سیستم ها، هر سیستم دارای حداقل دو جز است که این اجزا با هم در حال تبادل اطلاعات هستند.

بخشی از این سیستم در حال دادن اطلاعات است که به آن فیدفوروارد Feedforward گفته می شود. بخشی از سیستم هم اطلاعات را به سیستم بازمی‌گرداند که به آن فیدبک می گویند.

اگر در یک سیستم، این فیدبک (پسخوراند) و فیدفوروارد (پیش خوراند) به طور مکرر رخ دهد، یک حلقه به وجود می آید که به آن چرخه ی فیدبک و فیدفوروارد گفته می شود.

در تمام سیستم ها نتیجه این حلقه، خود تنظیمی یا self-regulation می باشد. یعنی سیستم می تواند خود را تنظیم کند. مغز و در نتیجه بدن ما نیز به عنوان یک سیستم بسیار پیچیده بر همین مبنا فعالیت دارد.

شرطی سازی عاملی:

شرطی سازی عاملی، نوعی از شرطی سازیست که در آن اگر سیستم عملکرد مطلوبی داشته باشد پاداش می گیرد و اگر رفتار نامطلوبی داشته باشد تنبیه می گیرد.

به این ترتیب می توان گفت بیوفیدبک نوعی شرطی سازی عاملی است، که در آن اگر فرد پاسخ زیستی مطلوب را از خود بروز دهد پاداش (فیدبک) می‌گیرد و در نتیجه تکرار مکرر آن سیستم خود را تنظیم می کند.

به عنوان مثال در فردی که دارای اختلال رینود (سرد شدن نوک انگشتان دست) است، اگر دمای نوک انگشت فرد افزایش یابد فیلمی (به عنوان پاداش) برای فرد پخش می شود.

این که چگونه این افزایش انجام پذیرد را فرد نمی داند، ولی مغز بر اساس اصل لذت مشتاق دیدن فیلم است در نتیجه در خود به دنبال عامل پخش فیلم می گردد و به طریقی که ما نمی دانیم چگونه، آن را می یابد و در نتیجه پاسخ مطلوب را از خود بروز می دهد.

همچنین به مثال دیگری توجه کنید. معمولا زمانی ‌که دچار اضطراب می‌شوید، تعریق پوستتان زیاد می‌شود. مثلا ممکن است کف دستتان به شدت عرق کند. در نتیجه می توان گفت افزایش تعریق نشانه وجود اضطراب است. ما در بیشتر مواقع به این موضوع آگاه نیستیم و از همه مهم‌تر اینکه به نظر می‌آید کنترل آن در دست ما نیست.

در روش درمان با بیوفیدیک ما سنسوری داریم که می تواند میزان تعریق پوست را اندازه گیری کند. بیوفیدبک تعریق پوست یا Skin Conductance یا به اختصار SC نوعی بیوفیدبک است که با وصل کردن سنسورهایی به دست، هدایت الکتریکی پوست را اندازه می‌گیرد.

هر گاه پوست عرق می‌کند هدایت الکتریکی آن افزایش و در نتیجه مقاومت پوست کاهش می‌یابد، دستگاه با اندازه‌گیری این مقاومت می‌فهمد که تعریق پوست افزایش یافته و شخص را از این موضوع آگاه می‌کند.

در این هنگام شخص، اگر به فرض یک کودک باشد سعی می‌کند با کمک درمانگر(مثلا با بازی درمانی) اضطراب خود را کاهش دهد. به این صورت کم ‌کم فرد یاد می‌گیرد که تعریق پوست و در واقع اضطراب خود را کنترل کند.

نوشته شده در دیدگاه‌تان را بنویسید

درمان اختلالات یادگیری با نوروفیدبک

اختلالات یادگیری

درمان اختلالات یادگیری با نوروفیدبک یک روش‌ نوین و جذاب برای کودکان جهت درمان این اختلال است، که نتایج خوب و قابل توجهی را تا کنون در پژوهش‌ها نشان داده است.

اگر با مفهوم نوروفیدبک و این روش درمانی آشنایی ندارید، می توانید قبل از خواندن این مقاله به کمک سری مقالات زیر با نوروفیدبک آشنا شوید.

پیشنهاد میکنیم این مقاله را نیز مطالعه بفرمایید: ژل سونوگرافی و کاربرد آن چیست؟

اختلالات یادگیری چیست؟

قبل از اینکه با شیوه درمان اختلالات یادگیری با نوروفیدبک آشنا شویم، بهتر است ابتدا با اختلال یادگیری آشنایی مختصری پیدا کنیم. با هم ببینیم اختلال یادگیری چیست و چگونه باید آن را تشخیص داد؟

اختلال یادگیری شرایطی است که کودک در یادگیری دچار مشکلاتی شده است. این اختلال طیف وسیعی از مشکلات یادگیری را شامل می‌شود. این کودکان به طور معمول ظاهری طبیعی دارند، رشد جسمی و قد و وزنشان هم عادی است. هوششان هم نرمال است. اما وقتی که وارد مدرسه می شوند و می خواهند خواندن و نوشتن و ریاضی یاد بگیرند مشکلات تازه خودشان را نشان می دهند.

کودکان دچار اختلال یادگیری تنبل یا کودن نیستند و فقط مغزشان به طریقه‌ی متفاوتی عمل می‌کند. آنها متفاوت از سایرین می‌بینند، می‌شنوند و درک می‌کنند. به همین دلیل در یادگیری یا به کارگیری آموخته‌‌هایشان با مشکل مواجه می‌شوند.

اختلال یادگیری یا Learning Disability که به اختصار به آن LD می گویند. در این اختلال هر زمان کودک یا حتی بزرگسال در مقایسه با به سن، آموزش و میزان هوش خود از آنچه از او انتظار می‌رود، توانایی خواندن، نوشتن، دیکته و یا انجام محاسبات ریاضی بسیار کمتری داشته باشد، به آن اختلال یادگیری گفته می‌شود. یعنی فرد برخلاف اینکه از لحاظ هوشی مشکلی ندارد و هوش فرد به صورت عادی است، اما در یکی یا همه زمینه‌های گفته شده دچار مشکل در یادگیری است.

نقص یا ناتوانی در یادگیری، می تواند به شکل نداشتن توانایی کامل در گوش کردن، فکرکردن، صحبت کردن، خواندن، نوشتن، درک جهت یا انجام محاسبه های ریاضی ظاهر شود. یا به صورت جزئی‌تر در شناسایی کلمه، ادراک خواندن، حساب کردن، استدلال کردن، هجی کردن و یا کلمه بندی در نوشتن دچار مشکل باشد.

در این نوع اختلال کودک تنها در درک، تمرکز و یادگری دچار اختلال و مشکل است. اگر بخواهیم علت اختلال یادگیری را در یک جمله بگوییم، می توان گفت: علت اختلال یادگیری، ناتوانی در چگونگی دریافت، پردازش و ذخیره اطلاعات است.

این کودکان به دلیل نقص در راه های پردازش اطلاعات در مغزشان، عملکرد ذهنی پایینی را نشان می دهند. به عبارتی ناتوانی یادگیری از تفاوت در مسیرهای عصبی و ارتباط آنها در مغز بوجود می آید. این مشکلات باعث می شود یک دانش آموز بسیار کندتر از فردی که این مشکل را ندارد، مطالب را یاد بگیرد.

اختلالات یادگیری ممکن است با حالت های مختلف بیش فعالی همراه با نقص توجه و اختلالات رفتاری هم همراه شود. این مشکلات باعث می شود تحصیل برای کودک عذاب آور شود و موجب دلسردی، پایین آمدن عزت نفس، سرخوردگی و روابط ضعیف با همسالان می شود.

ربات نوروفیدبک و بیوفیدبک

راهنمای آماری و تشخیصی اختلالات روانی که توسط انجمن روانپزشکی آمریکا منتشر شده‌است، علایم زیر را برای اختلال یادگیری بیان کرده ‌است:

  • روخوانی دشوار، کند و نادرست کلمات
  • اشکال در درک معنی آنچه که خوانده می‌شود.
  • مشکلات هجی کردن
  • اشکالات بیان نوشتاری
  • اشکال در یادگیری مفاهیم و معانی اعداد یا محاسبات
  • اشکال در استدلالات ریاضی
  • حتی وجود یکی از علایم بالا می‌تواند نشانگر اختلالات یادگیری باشد.

آشنایی با محصولات علوم اعصاب

درمان اختلالات یادگیری با نوروفیدبک

درمان اختلالات یادگیری با نوروفیدبک یکی از جدیدترین و کاربردی‌ترین روش‌ها درمان انواع اختلالات، از جمله درمان و بهبود کودکان مبتلا به اختلال یادگیری است.

اختلال یادگیری اختلالی دائمی است، ولی با تشخیص و درمان به موقع می‌توان مهارت‌های کودک را به اندازه‌ای مناسب گسترش داد، طوری که بتواند مثل بقیه زندگی طبیعی داشته باشد.

در درمان اختلال یادگیری، روش نوروفیدبک تحول بزرگی به وجود آورده است. طوری که در درمان این اختلال با نوروفیدبک این روش به تنهایی کافی بوده و به استفاده از هیچ گونه دارو و یا مکمل و یا هر گونه روش بهبود دیگری در کنار آن نیاز نیست. تاثیر روش نوروفیدبک و بیوفیدبک در درمان کودکان و افراد مبتلا به اختلال یادگیری در بسیاری از پژوهش ها اثبات شده است.

در اختلال ناتوانی یادگیری بعضی از نواحی مغز بصورت هماهنگ با هم کار نمی کنند و این باعث می شود که بچه ها در بعضی از فعالیت های شناختی خود دچار مشکل شوند.

به عنوان مثال، زمانی که شما دست خود را برای برداشتن یک شیء حرکت می دهید، عملاً چندین ناحیه از مغز باید در کمترین زمان ممکن با هم همکاری کنند. همین موضوع باید برای فعالیت‌های شناختی نظیر حافظه، عملکرد اجرایی و توجه و تمرکز نیز صدق می کند. بچه هایی که مشکل ناتوانی یادگیری دارند عملاً در خواندن، نوشتن و عملکرد ریاضی دچار اختلال هستند.

زمانی که ما متنی را مطالعه می کنیم، توسط قشر دیداری که در لوب پس سری سر ما می باشد کلمات و حروف ادراک می شود. همچنین فرد باید صداهایی که با این نمادها مرتبط هستند را درک کند. که این فعالیت با بخش های میانی لوب گیجگاهی که محل قشر شنیداری ما هستند مرتبط می باشد.

در قدم بعدی فرد نواحی مرتبط با حرکت چشم را با نواحی زبانی در قشر پیشانی مغز هماهنگ کند. برای اینکه بتوانیم درمان مناسبی برای این کودکان داشته باشیم، بایستی نواحی که دارای ارتباطات کمتر هستند را شناسایی کنیم و در قدم بعد از طریق نوروفیدبک سعی کنیم ارتباطات در این نواحی دچار مشکل را بهنجار کنیم.

طی نتایج بدست آمده از بررسی مطالعات انجام شده، اکثریت استفاده از نوروفیدبک را برای درمان اختلال یادگیری در کودکان موثردانستند. کودکانی که دچاراختلالات یادگیری هستند، سطوح بالایی از نسبت فعالیت های آلفا و تتا را از خود نشان می دهند که این مسئله به پیشرفت فعالیت های ذهنی آنان صدمه می زند.

ولی نوروفیدبک می تواند سبب کاهش نسبت آلفا و تتا شود و از این طریق سبب بهبود مهارت های خواندن، نوشتن، ریاضیات و افزایش نمره IQ می شود. بنابراین موجب پیشرفت های رفتاری، شناختی و تحصیلی می شود.

بر اساس نتایج مطالعات، برنامه آموزش نوروفیدبک سبب ارتقاء حافظه فعال و تمامی مؤلفه های عملکرد خواندن در دانش آموزان شده است.

در درمان نوروفیدبک از امواج مغزی و بازخورد آن به بیمار برای درمان استفاده می شود. هر جلسه درمان نوروفیدبک تقریبا ۴۰ دقیقه طول می کشد. تعداد جلسات نیز به نوع بیماری، سن بیمار و میزان پیشرفت بیماری بستگی دارد، ولی بطور متوسط ۷ تا ۱۵ هفته بصورت ۳ جلسه در هفته است.

نوشته شده در دیدگاه‌تان را بنویسید

نوروفیدبک چیست و چه کاربردی دارد؟

نوروفیدبک چیست

برای پاسخ دادن به این سوال مهیج که نوروفیدبک چیست و رسیدن به درک درستی از مفهوم آن، چند گام کوتاه را باید طی کنیم. در این مسیر با موسسه پرتو دانش همراه باشید.‌

در این مقاله نخست به سراغ معنی واژه نوروفیدبک می‌رویم و بعد از آن به نحوه عملکرد مغز و سپس عملکرد دستگاه نوروفیدبک می‌پردازیم. در انتها نیز با مزایای استفاده از نوروفیدبک و اینکه چرا باید به مرور آن را جایگزین دارو کنیم، آشنا می‌شویم.

 

نوروفیدبک چیست؟   

کلمه نوروفیدبک یا Neurofeedback که آن را به اختصار NFB می نامند. از دو کلمه نورون(Neuron) و فیدبک (feedback) مشتق شده است. نورون‌ها سلول‌های تخصصی هستند، که در قسمت مغز و سیستم عصبی بدن فعالیت می‌کنند. این سلول‌های عصبی وظیفه‌ی ارسال و دریافت پیام را در مغز و سیستم عصبی سراسر بدن به عهده دارند.

کلمه فیدبک هم همانطور که می‌دانید در زبان فارسی به معنای بازخورد است. در نتیجه نوروفیدبک به معنی بازخوردهای عصبی است. در مجموع می‌توان گفت، نوروفیدبک نوعی بازخورد عصبی است.

نوروفیدبک چیست

دستگاه نوروفیدبک چیست؟

در ادامه به جواب این سوال می‌پردازیم، که دستگاه نوروفیدبک چیست و چه کاربردی دارد؟ دستگاه نوروفیدبک در رده پیشرفته‌ترین دستگاه‌های پزشکی نوین قرار دارد.
روش درمانی نوروفیدبک یکی از جدیدترین روش‌های درمان بیماری‌ها، افزایش قدرت ذهن، تمرکز و مهارت‌هاست. این دستگاه همچنین در موارد دیگری مانند تحقیق و پژوهش، نقشه برداری مغز و… کاربرد دارد.

 

امواج مغزی

برای اینکه ببینیم دستگاه نوروفیدبک چگونه عمل می‌کند و به درمان بیماری‌ها می پردازد، ابتدا باید با نحوه عملکرد مغز آشنایی مختصری پیدا کنیم.
مغز دارای میلیاردها سلول نورون است که این سلول‌ها به وسیله پدیده الکتروشیمیایی (پدیده الکتروشیمی به واکنش‌های شیمیایی می گویند که در اثر عبور جریان الکتریکی اتفاق می‌افتد، یا اینکه یک واکنش شیمیایی باعث ایجاد جریان الکتریکی می‌شود.) با هم ارتباط برقرار می‌کنند. در این مقالهمی‌توانید با نورون‌ها و انواع آن بیشتر آشنا شوید.

نورون‌ها همانطور که در بالا گفتیم سلول‌های عصبی هستند، که وظیفه‌ی انتقال پیام‌های عصبی را دارند. فعالیت الکتروشیمیایی این سلول‌های پستچی، که در جهت نقل و انتقال پیام رخ می‌دهد، امواج مغزی را تولید می‌کند.

به دلیل فعالیت سیستم حسی، حرکتی و شناختی در مغز ما، انواع امواج مغزی به صورت مدام در حال تولید شدن هستند. ممکن است در یک بخش از مغز همزمان تعداد زیادی جریان الکتریکی در حال شکل‌گیری باشد.
این امواج مغزی را می‌توان توسط دستگاه الکتروانسفالوگرافییا آمپلیافایرهای زیستی ثبت کرد. فرق این امواج و سیگنال‌های مغزی که بوسیله‌ی دستگاه‌ها ثبت می‌شود، در تعداد تولید آن فرکانس در هر ثانیه است.
مثلاً بسیاری از فرکانس‌ها هستند که کمتر از یک بار در ثانیه تکرار می‌شوند و یا فرکانس‌های که تکرار آن به بیشتر از ۱۰۰ بار در ثانیه نیز می‌رسد. با نحوه تولید امواج مغزی در این مقاله آشنا شوید.

 

امواج مغزی را بر اساس فرکانس آنها نامگذاری می‌کنند. که به ترتیب عبارتند از: دلتا، تتا، آلفا، بتا، SMR و گاما.

  • بیوفیدبک چیست؟

    بعد از اینکه با امواج مغزی آشنا شدیم باید به این مقوله بپردازیم، که تکنیک درمانی نوروفیدبک چیست و چگونه عمل می‌کند؟ نوروفیدبک یا همان بازخورد عصبی، زیر مجموعه و در واقع شکل خاصی از بیوفیدبک است.

  •  

بیوفیدبک یا Biofeedback یا بازخورد زیستی، روشی است که دستگاه به دریافت و ثبت علائم زیستی بدن می‌پردازد و توسط آن به شما می‌آموزد چگونه عملکردهای بدن مانند ضربان قلب را با کمک ذهن کنترل کنید.

بیوفیدبک یک روش درمانی نوین در پزشکی است. این روش در واقع به تعدادی از شیوه‌های درمانی گفته می‌شود، که به فرد قدرت استفاده از ذهن برای کنترل بدن را می‌دهد. بیوفیدبک یک شیوه‌ی تکمیل کننده و یا حتی جایگزین برای دارو درمانی است.

در روش بیوفیدبک سیگنال‌های بیولوژیک بدن مانند تنفس، فشار خون، تعریق، انقباضات عضلانی، ضربان قلب، امواج مغزی و… ثبت می‌شود، تا به این وسیله ما با آگاهی از وضعیت بدن خود بتوانیم بر فعالیت‌های غیرارادی بدنمان، کنترل پیدا کنیم. برای آشنایی کامل با بیوفیدبک می توانید مقاله بیوفیدبک چیست؟ را بخوانید.

 

نوروفیدبک نوعی بیوفیدبک

دستگاه‌های نوروفیدبک هم به همین شکل برای مغز عمل می‌کنند و برای نظارت، اندازه گیر‌ی و آموزش امواج مغزی طراحی شده‌اند.

یعنی بوسیله ثبت امواج الکتریکی مغز، یک سری اطلاعات درباره مشکلات، نواقص، مدل و آرایش امواج مغزی بدست می‌آورد. سپس با دادن اطلاعات به درمانگر و شخص، به برطرف کردن مشکلات مغزی و یا تقویت مغز می‌پردازد و به نوعی خود تنظیمی را به فرد آموزش دهد.

نکته جذاب این روش درمانی اینجاست که نوروفیدبک در واقع آموزش دادن مغز توسط خود مغز است. اما دستگاه‌های نوروفیدبک چطور این کار را می‌کنند؟!

مغز، دنیای امواج است و برای اینکه بهتر بتوانیم بفهمیم نوروفیدبک چیست و با مفهوم آن ارتباط برقرار کنیم، باید بدانیم که فعال یا غیر فعال بودن هر یک از این انواع امواج مغزی در شرایط و حالات مختلف می تواند خوب یا دردسر ساز باشد.

 

همانطور که در بالا گفتیم امواج مغزی انواع مختلفی مانند آلفا، بتا، تتا و… دارد. هر کدام از آنها در شرایط و حالات مختلف ایجاد می‌شود. این امواج باید دارای یک الگو، نظم و هماهنگی خوب و مناسب باشند تا ما دچار دردسر نشویم.

نبودن هماهنگی و تناسب بین امواج مغزی مانند این است که، ارکستر سمفونیکی در حال اجرا نوازنده‌هایش با یکدیگر هماهنگی نداشته باشند و صدای نهایی‌ای که به گوش می‌رسد، تبدیل به یک ملودی ناخوشایند و آزاردهنده شود؛ نبودن هماهنگی در میان امواج مغزی هم نتیجهٔ مشابهی را دارد.

 

مثال: پژوهش های زیادی نشان داده مغز افرادی که دچار افسردگی هستند، امواج بتا در نیمکره راست بیش از اندازه فعالیت دارد و در نیمکره چپ نیز امواج آلفا فعالیت بیش از حد دارد. بنابراین برای مقابله با افسردگی در این فرد می توان با استفاده از روش نوروفیدبک امواج بتا در نیمکره راست را کاهش داد یا امواج آلفای نیمکره چپ را سرکوب نمود.

 

 نحوه عملکرد نوروفیدبک چگونه است؟

در ادامه مبحث جذاب و کمی پیچیده نوروفیدبک چیست و چگونه کار می‌کند؟ باید به این نکته بپردازیم که بعد از این که از مشکلات و ضعف‌های مغز خود آگاه شدیم، قرار است نوروفیدبک چگونه آنها را بر طرف کند؟

در مغز تمام ما انسان‌ها، هزاران فرایند و فعالیت خودکار و غیر ارادی در حال اتفاق افتادن است. فرایندهای ناهشیار بی شماری که  کاملاً از حوزه‌ی آگاهی و اختیار ما خارج هستند. این فعالیت‌های ناخودآگاه، دائماً و بدون دخالت آگاهانه‌ی ما بر روی رفتار، افکار، عملکرد و وضعیت سلامت جسمی و روانی ما تاثیر گذارند.افزایش یا کاهش بیش از اندازه امواج مغزی یا گسترش و تسلط نامتعارف هر یک از آنها در بخش‌های متفاوت مغز با حالت‌های نابهنجار عاطفی و شناختی انسان به طور ناخودآگاه ارتباطی تنگاتنگ دارد. تا مدت‌ها انسان فکر می‌کرد، کنترل این امواج ناخودآگاه به صورت اختیاری غیر ممکن است. اما امروزه فهمیده که این طور نیست.

هر چند کنترل و مسیردهی امواج و سیگنال‌های مغز به صورت عادی کار بسیار سخت و دشوار و در بسیاری از مواقع غیرقابل انجام است.
اما نوروفیدبک دستگاهی است که امکان کنترل کردن و مسیر دهی امواج مغزی را برای ما فراهم می‌کند. نوروفیدبک با آگاه کردن فرد از عملکرد ناخودآگاه، امکان کنترل عملکرد ناخودآگاه را به صورت خودآگاه فراهم می‌کند. این کنترل با روش شرطی کردن مغز انجام می‌شود.

 

با دستگاه نوروفیدبک می توانید امواج ناخودآگاه مغز را بطور خودآگاه کنترل و هدایت کنید.

مناسب یا نامناسب بودن کارکرد مغز ما، باعث طبیعی یا غیر طبیعی بودن امواج مغزی تولید شده می‌شود. بعضی عقیده دارند اختلالات مختلف روانی در حقیقت بخاطر کارکرد نامناسب بخش‌های مختلف مغز است. که باعث تولید الگوی نادرست امواج مغزی می‌شود.

در نتیجه مغز انسان هم مانند هر سیستم پیچیده دیگری نیاز به تنظیم و رفع نواقص دارد. نکته جالب این است که مغز این توانایی را دارد که خود را تنظیم و کارکردش را بهینه کند. تنها کافی است که از وضعیت خود آگاه شود.

دستگاه نوروفیدبک با اطلاعاتی که از امواج مغزی به ما می‌دهد، به مغز کمک می‌کند وضعیت خود را شناخته و اشکالات و ناهنجاری‌هایی که در امواج مغزی دارد را رفع کند.

در واقع نوروفیدبک، برای مغز ما مانند یک آینه عمل می‌کند. این دستگاه امواج مغزی و عملکردهای فیزیولوژیک مغز را مانند یک آینه پیشرفته به ما نشان می‌دهد و به ما کمک می‌کند تا از آن چه در مغز ما در حال رخ دادن است آگاه شویم.

در این روش با انعکاس و نشان دادن این که مغز ما  “الان و در این لحظه، در چه وضعیتی به سر می‌برد” شخص می‌آموزد که برای انجام یک کار خاص، به چه آرایشی از امواج مغزی نیاز دارد. این افزایش آگاهی نسبت به وضعیت امواج مغزی باعث می‌شود، فرد بتواند کنترل بیشتری بر این امواج داشته باشد.

 

بنا به گفته پژوهشگران، اختلال اضطراب از اولین مواردی بود که به روش درمان با نوروفیدبک پاسخ داد.

برای استفاده ازدستگاه نوروفیدبک، ابتدا شخص روی صندلی مخصوص و راحتی نشسته و سنسورهای که حسگر (الکترود) نامیده می‌شوند، بر روی نقاط مشخصی از سر او قرار می‌گیرند.

 

این سنسورها، فعالیت الکتریکی سلول‌های مغز را ثبت و در قالب امواج مغزی به شکل‌های مختلف نظیر نمودارهای رنگی، یا در اغلب موارد به شکل شبیه‌سازی شده در قالب یک بازی کامپیوتری یا فیلم ویدئویی به او نشان می دهند.

از شخص خواسته می‌شود تا آرام باشد و به صفحه کامپیوتری که جلویش قرار دارد نگاه کند. آنگاه سعی کند، برای مثال پخش یک فیلم یا هدایت یک بازی کامپیوتری را بدون استفاده از دست و تنها با امواج مغزی انجام دهد.

به این شکل، او با دیدن پیشرفت یا توقف بازی، یعنی همان گرفتن پاداش یا از دست دادن امتیاز، یا تغییراتی که در صدا یا پخش فیلم به وجود می‌آید. از شرایط مطلوب یا نامطلوب امواج مغزی خود آگاه می‌شود.

اینگونه او سعی می‌کند وضعیت تولید امواج مغزی خود را اصلاح کند، تا بازی یا فیلم مورد علاقه‌اش را بتواند ادامه دهد.

در این روش دستگاه الگوهای امواج مغزی شما را پردازش می‌کند و در صورتی که این الگوها مناسب باشد، شما در بازی به جلو می‌روید و در غیر این صورت شکست می‌خورید.

به این ترتیب شما یاد می‌گیرید که مثلاً در شرایط اضطراب چگونه می‌توانید مغز خود را طوری تنظیم کنید که آرامش را جایگزین اضطراب کنید.

 

مثلا اگر قرار است در یک بیمار مضطرب موج آلفا (موج آرامش بخش) را افزایش دهیم، بازی در صورتی پیش می رود که موج آلفا از یک حد مشخصی بیشتر شود.

اینکه چه امواجی در مغز افزایش و چه امواجی کاهش یابند، کاملاً بستگی به مشکل هر فرد دارد و درمانگر آن را در طول جلسه تنظیم می‌کند.

از این روش می‌توان به منظور بهبود اختلالاتی چون بیش‌فعالی (کمبود توجه)، ناتوانی‌های یادگیری، صرع، هراس و اختلالات اضطرابی، اختلالات مربوط به سوء مصرف مواد، افسردگی، مدیریت استرس، میگرن، سندرم تورت و اختلالات خواب استفاده کرد.

 

مزایای نوروفیدبک

در انتهای این مطلب به فواید نوروفیدبک می‌رسیم. نوروفیدبک در واقع یک فرایند آموزشی است، که در آن مغز خود تنظیمی را یاد می‌گیرد و پس از چندین و چند جلسه تمرین و تکرار، می‌تواند با آرایش جدیدی از امواج مغزی به فعالیت روزانه خود ادامه دهد.

این نوع آموزش مدت ماندگاری بسیار بالایی دارد. به عنوان مثال بعد از یادگیری دوچرخه سواری شما دیگر آن را فراموش نخواهید کرد.در واقع این شیوه یادگیری هم مانند آموزش دوچرخه‌سواری در مغز عمل می‌کند، یعنی بعد از اینکه شما در دوچرخه سواری عمل پدال زدن را یاد گرفتید و به آن مسلط شدید، این آموزش وارد ناخودآگاه مغز شما می‌شود.پس از آن دیگر نیاز نیست برای هر بار پدال زدن فکر کنید، بلکه به طور ناخودآگاه اینکار را انجام می‌دهید. زیرا این عمل وارد ناخودآگاه شما شده و شما عمل پدال زدن را به صورت ناخودآگاه و بدون فکر کردن انجام می‌دهید. در ضمن احتمالاً تا آخر عمر هم آن را فراموش نخواهید کرد.

 

آشنایی با محصولات علوم اعصاب

از مهمترین مزیت‌های نوروفیدبک می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

روشی است کاملاً ایمن و بدون هیچ عارضه جانبی
توانمندی‌های شناختی را افزایش می‌دهد.
اثرات درمانی آن برای مدت طولانی پایدار است.
عدم مصرف دارو و تحمل عوارض آن
روشی کم تهاجمی بدون درد و خونریزی
آسان‌تر بودن تحمل این روش برای کودکان
این درمان خیلی سریع موجب تغییر رفتار فرد خواهد شد.
موجب تنظیم کل فعالیت‌های مغز خواهد شد.

 

در انتها باید گفت سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) نیز این درمان را مورد تایید قرار داده است. در ویدیوی زیر خواهید دید، چرا بهتر است در برخی موارد از نوروفیدبک و بیوفیدبک به عنوان جایگزین دارو استفاده کرد.
امیدوارم در این مقاله توانسته باشیم، به این سوال جواب دهیم که نوروفیدبک چیست و چه کاربردهایی دارد. برای آشنایی کامل‌تر با کاربردهای این شیوه درمانی به مقاله کاربرد نوروفیدبک مراجعه کنید.